وکالت در دعاوی مطالبه خسارت

امين در صورتي مسئول است كه مرتكب تفريط ياتعدي گردد و حمل نمودن اضافه برظرفيت اتومبيل در امر كيفري تاثير داشته ولي در موارد امور مدني ممكن است اين مطلب محمول برتعدي يا تفريط نگردد تعدي و تفريط به لسان قانون مدني اموري است كه پيش بيني آن درحيطه قدرت امين بوده باشد

راي شماره : 2803-17/12/39
راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور

"دادگاه بااينكه ضمن مقدمه راي اذعان نموده مسامحه وتقصيري ازناحيه فرجامخواه نشده مع هذا بعنوان اينكه زائد از ظرفيت اتومبيل حمل نموده بي مبالاتي وغفلت وي رامحرزدانسته و نتيجتا حكم بر بطلان دعوي او صادركرده ، اين استدلال دادگاه وجهه قانوني نداردزيرا بق مقررات قانون مدني امين در صورتي مسئول است كه مرتكب تفريط ياتعدي گردد و حمل نمودن اضافه برظرفيت اتومبيل درامركيفري تاثير داشته ولي درموارد امورمدني ممكن است اين مطلب محمول برتعدي ياتفريط نگردد تعدي وتفريط به لسان قانون مدني اموري است كه پيش بيني آن درحيطه قدرت امين بوده باشد، درمورد بحث هم واژگون شدن اتومبيل دراثر وجود سيلاب بوده كه نظرك ارشناس هم مويد براين است و ميزان وتعداد محموله تاثيري درامر نداشته است تابتوان طبق مقررات قانون مدني امين رامسئول تعدي ياتفريط دانست بنابه مراتب حكم فرجامخواسته مخدوش است.

 سابقه * مسئوليت متصدي حمل ونقل
فرجام خواه بطرفيت اداره دخانيات رشت بخواسته مبلغ يكصدوهزار ريال به انضمام خسارات دردادگاه شهرستان رشت اقامه دعوي نموده است و چنين توضيح داده كه بموجب پيمان منعقد فيمابين فرجامخواه و اداره دخانيات رشت توتونهاي آن اداره راحمل به رشت مي نموده وبراثر بارندگيهاي خيلي شديدوآمدن سيلابهاي خطرناك كليه جاده هاوپلها ريزش پيداكرده بطوري كه غالب ماشين ها زير آوار مانده اند و ازجمله راه صومعه سراي رشت كه براثرخرابي شديدوبارندگي هاي ممتدخطرناك بوده يك قسمت از جاده موقع عبوركاميون شماره 8373 ريزش كرده وماشين واژگون شده وبدون هيچگونه مجوزي زائدبرمبلغ خواسته راكه اداره دخانيات بخواهان مديون بوده پرداخت نكرده لذابه تقديم دادخواست مبادرت گرديده تاپس ازرسيدگي خوانده به پرداخت مبلغ خواسته وخسارات به خواهان محكوم شده و مبلغ موردمطالبه بابت وديعه وكرايه مي باشدمستنددعوي عبارت است از محتويات پرونده كاردراداره دخانيات ونظركارشناس وتحقيقات معاينه درزمينه اطلاع مطلعين .دادگاه شهرستان رشت پس ازرسيدگي به دعوي چنين راي مي دهد:(خواهان مدعي است كه بموجب پيمان منعقده بااداره دخانيات به حمل توتون مبادرت نموده فعلامبلغ يكصدهزاريال بابت كرايه وسپرده ازاداره مزبورطلبكار است كه خوانده ازپرداخت آن امتناع داردخوانده (اداره دخانيات )دعوي راتكذيب ننموده ولي مدعي است محمولاتي كه طبق بارنامه هاي 159 الي 167از انبارصومعه سرابه مقصدرشت حمل شده بوده آب خوردو فاسد شده است وغرامت 1836كيلو توتون فاسد را طبق قرارداد به قراركيلوئي شصت ريال بااستناد به خواد328و516 قانون مدني وماده 385 قانون تجارت مطالبه نموده وكيل خواهان فسادتوتون راناشي ازريزش جاده وواژگون شدن ماشين دانسته كه براثر آن مقداري توتون درب ريخته وفاسدشده است باتوجه به گواهي گواهان مبني بر واژگون شده ماشين پيمانكارو ريزش توتون با توجه به نامه مورخ 15/1/31 كارشناس فني شهرباني كه درمعاينه ازكاميون 8273گواهي نموده بعلت ريزش جاده كاميون واژگون شده وهيچ گونه غفلتي ازطرف راننده نشده است وباملاحظه نامه 12172-12/8/32 اداره دخانيات كه درآن قيد شده (بموجب گواهي كاردان فني شهرباني خسارت ناشي ازعدم اجراي ماده 4پيمان نبوده و هيچگونه غفلتي ازطرف راننده بعمل نيامده وكاميون حامل توتون مدل 51 ونوبوده ودرنامه مذكورذكرگرديده اين اداره بعدازوقوع حادثه ازنظراحتياط ازپرداخت بقيه كرايه طلب پيمانكارخودداري نموده است )وطبق اين نامه وقوع حادثه وطلب خواهان تاييدشده علاوه برنامه اداره دخانيات توسط نماينده اداره مزبوردرجلسه 12/12/34بدين عبارت ( طلب خواهان بابت كرايه وسپرده كفايت خسارت اورابه اداره دخانيات نمي دهد)تصديق گرديده ودرصورتي كه ثابت شودتلف شدن كالامربوط به حوادثي بوده كه هيچ متصدي مواظبتي نمي توانست ازآن جلوگيري ازآن ازقدرت وتوانائي پيمانكارخارج بوده بنا براين ادعاي خوانده درموردخسارات ناشي ازفسادتوتون بي مورد و مردود است وچون خوانده طي نامه شماره .... اعلام نموده كه مبلغ 7/961/51 ريال ازمحل كرايه وسپرده بابت خسارت توتون وصول گرديده يعني طلب خواهان رانسبت به مبلغ مذكورتاييدنموده بنابراين خوانده محكوم است مبلغ پنجاه ويكهزارونهصدوشصت ويكريال وهفتادديناربابت كرايه وسپرده ومبلغ دو هزاروپانصدونودوهشت ريال حق الوكاله ودويست ونودوچهارريال بابت هزينه دادرسي بخواهان پرداخت نمايد ونسبت به بقيه خواسته چون ازطرف خواهان دليلي اقامه نشده بنابراين درمورد زائدازمبلغ مذكور خواهان محكوم به بيحقي ورددعوي است اين راي حضوري است .)اداره دخانيات رشت ازراي مزبور پژوهشخواسته وشعبه 1دادگاه استان گيلان پس ازرسيدگي به موضوع چنين راي ميدهد:هرچندباتوجه به مجموع محتويات پرونده ونظريه مورخ 5/10/31 كارشناس كه موردتوجه واستدلال دادگاه بدوي درزمينه صدوردادنامه مستانف عنه قرارگرفته پژوهشخوانده مسامحه وتقصيري ننموده است ليكن نظريه ثانويه كارشناس كه پس ازمعاينه دقيق اتومبيل اعلام واظهارشده مفاداو مدلولامفهم اين معني است كه راننده زائدازميزان ظرفيت اتومبيل كه دوتن بوده بارزده ومحموله اي به ميزان شش تن كه خارج ازحدودقدرت وتوانائي و ظرفيت ماشين بوده ازمقصدحمل نموده است كه بااين مقدمه نمي توان پژوهش - خوانده ارمبري ازمسئوليت دانست بخلاف استنباط محكمه بدوي بي مبالاتي وغفلت پيمانكارثابت ومدلل است گواهي گواهان باوصف وجودتناقض بين موداي شهادت آنان وكيفيات مذكورموثردرمقام نبوده ونمي تواندرافع مسئوليت پژوهشخوانده باشدقطع نظرازتناقض گوئي شهودكه درپرونده منعكس است اكثريت گواهان تعرفه شده اظهارداشته اندكه براثرشكستن پل ماشين حامل توتون واژگون گرديده كه اين خوددال بربي مبالاتي ومسامحه بيشتري ازطرف پژوهشخوانده مي باشدمضافابه اينكه بابودن ماشين ديگري درسمت راست جاده لازم بوده كه ازطرف راننده توجه ودقت بيشتري هنگام عبورازبغل ماشين مزبور بشود بنابرمراتب ادعاي پژوهشخواه باتوجه به دلائل مذكور ثابت تشخيص وحكم پژوهشخواسته فسخ وحكم بربطلان ادعاو بيحقي پژوهشخوانده صادرواعلام مي گردد.محكوم عليه ازاين حكم فرجامخواهي نموده وشعبه اول ديوان عالي كشوربه استدلال اينكه :چون مستندحكم فرجامخواسته نظريه كارشناس بوده وطبق محتويات پرونده اظهارنظركارشناس دلالت برتعدي ياتفريط فرجامخواه نداردچه كارشناس درنظريه مورخه 5/10/31مي نويسد:(هيچگونه غفلتي ازطرف راننده نشده است )ومطابق مقررات قانون مدني امين درصورتي مسئول است كه مرتكب تفريط ياتعدي گرددودررسيدگي دادگاه اين معني مدلل وبه مرحله ثبوت نرسيده است ازاين جهت رسيدگي ناقص است ،حكم فرجامخواسته رانقض نموده است .پس ازنقض راي بنحومذكورموضوع موردرسيدگي شعبه دوم دادگاه استان گيلان واقع شده كه چنين راي داده است :هرچندباتوجه به مجموع محتويات پرونده ونظريه مورخ 5/10/31 كارشناس كه موردتوجه واستدلال دادگاه بدوي درزمينه صدوردادنامه مستانف عنه قرارگرفته پژوهشخوانده مسامحه وتقصيري ننموده است ليكن نظريه ثانوي كارشناس كه پس ازمعاينه دقيق اتومبيل اعلام واظهارشده مفادا و مدلولا مفهم اين معني است كه راننده زائدازميزان ظرفيت اتومبيل كه دوتن بوده بارزده ومحموله اي به ميزان شش تن كه خارج ازحدودتوانائي وقدرت ماشين بوده از مقصدحمل نموده است كه بااين مقدمه نمي توان پژوهشخوانده رابري از مسئوليت دانست وبرخلاف استنباط محكمه بدوي بي مبالاتي وغفلت پيمانكار ثابت ومدلل است گواهي گواهان باوصف وجودتناقض موداي شهادت آنان به كيفيات مذكورموثردرمقام نبوده ونمي تواندرافع مسئوليت پژوهشخوانده باشدقطع نظرازتناقض گوئي شهودكه درپرونده منعكس است اكثريت گواهان تعرفه شده اظهارداشته اندكه براثرشكستن پل ماشين حامل توتون واژگون گرديده كه اين خوددال بربي مبالاتي ومسامحه بيشتري ازطرف پژوهشخوانده مي باشدمضافااينكه بابودن ماشين ديگري درسمت راست جاده لازم بودكه از طرف راننده توجه ودقت بيشتري هنگام عبورازبغل ماشين مزبوربشودبنابه مراتب ادعاي پژوهشخواه باتوجه به دلائل مذكورثابت تشخيص وحكم پژوهشخواسته فسخ وحكم بربطلان ادعاوبيحقي پژوهشخوانده صادرواعلام مي شودازاين راي فرجامي خواهي شده است وچون حكم دادگاه مبتني به همان جهات وعللي كه حكم منقوض مبتني برآن بوده صادرگرديده است راي اصراري تشخيص شده است .موضوع درهيئت عمومي ديوان عالي كشورطرح گرديده واكثريت به استدلال وشرح ذيل راي به نقض حكم فرجامخواسته داده اند:
مرجع :آرشيوحقوقي كيهان ، مجموعه رويه قضائي آراء هيئت عمومي ديوان عالي كشورازسال 1328 تا1342جلددوم ،آراء مدني ،چاپ دوم سال 1353 صفحه 414-419